Metoda FIFO, FEFO i LIFO: jak wydawać i wyceniać towar w e-commerce

Metoda FIFO, FEFO i LIFO w sklepie internetowym: jak wydawać towar z datą ważności, jak wycenić rozchód wg art. 34 ustawy o rachunkowości. Przykład z liczbami.

M Max CyrekShopDepot Opublikowany Czas czytania10 min czytania

Metoda FIFO (First In, First Out, „pierwsze weszło, pierwsze wyszło”) to zasada, według której jako pierwszy wychodzi z magazynu towar przyjęty najwcześniej. W e-commerce to pojęcie ma dwa znaczenia, które warto rozdzielić: fizyczne wydawanie towaru (którą sztukę pakujesz do paczki) i wycenę rozchodu w księgowości (po jakiej cenie zakupu liczysz koszt sprzedanego towaru). Obok FIFO stosuje się FEFO (najpierw towar z najkrótszą datą ważności) i LIFO (najpierw towar przyjęty najpóźniej).

W tym tekście wyjaśniamy, jak działają te trzy metody, liczymy jeden przykład w czterech wariantach i pokazujemy sytuację, w której magazyn wydaje towar według FEFO, a księgowość wycenia ten sam rozchód metodą FIFO. Przepisy sprawdziliśmy w tekście jednolitym ustawy o rachunkowości i w rozporządzeniach UE, stan na 31 października 2026 r.

Metoda FIFO, FEFO i LIFO - dwa porządki: magazyn i księgowość

Metody FIFO, FEFO i LIFO opisują kolejność, ale w dwóch różnych porządkach. W magazynie decydują, którą partię pracownik bierze z półki. W księgowości decydują, którą cenę zakupu przypisujesz do sprzedanej sztuki. Te dwa porządki nie muszą być takie same i często nie są.

  • Porządek fizyczny (rotacja zapasów) - dotyczy jakości i strat: czy towar się nie przeterminuje, nie zestarzeje modelowo, nie wypadnie z kolekcji. Tu najczęściej spotkasz FIFO i FEFO.
  • Porządek wartościowy (wycena rozchodu) - dotyczy wyniku finansowego: koszt sprzedanych towarów, marża, wartość zapasu na koniec okresu. Tu spotkasz FIFO, LIFO, średnią ważoną i szczegółową identyfikację. FEFO nie jest metodą wyceny wymienioną w ustawie o rachunkowości.

Praktyczny wniosek dla sklepu internetowego: o tym, jak pakujesz paczki, decydujesz Ty i Twój asortyment. O metodzie wyceny decyduje polityka rachunkowości, którą ustala się z księgowym.

Na czym polega metoda FIFO?

Metoda FIFO polega na tym, że rozchód zaczyna się od najstarszej dostawy, a dopiero po jej wyczerpaniu przechodzi do kolejnej. W magazynie oznacza to, że nowa dostawa trafia na półkę za starszą. W księgowości oznacza to, że koszt sprzedanych sztuk liczysz po cenach z najwcześniejszych zakupów.

FIFO to rozsądny domyślny wybór dla większości sklepów internetowych, także tych bez dat ważności. Starsze sztuki nie zalegają na półce, więc nie tracą wartości przez zmianę kolekcji, nowy model, wyblakłe opakowanie albo zmianę etykiety. Dotyczy to m.in. odzieży, elektroniki, akcesoriów i książek.

FIFO w magazynie wymaga dwóch rzeczy: wiedzy, która partia jest najstarsza, i takiego ułożenia towaru, żeby po nią sięgać bez przekładania całej półki. W małym magazynie wystarcza zasada „nowa dostawa z tyłu” i oznaczenie miejsca, a dobrze zaplanowane lokalizacje magazynowe ułatwiają utrzymanie tej kolejności przy większej liczbie produktów.

FEFO - co to jest i kiedy jest ważniejsze niż FIFO

FEFO (First Expired, First Out, „pierwsze traci ważność, pierwsze wychodzi”) to zasada, według której jako pierwszy wychodzi towar z najkrótszym terminem ważności, niezależnie od daty dostawy. W sklepie z suplementami, kosmetykami, żywnością czy karmą dla zwierząt FEFO jest ważniejsze niż FIFO, bo dostawy nie zawsze przychodzą w kolejności dat ważności.

Typowa sytuacja: hurtownia wysyła Ci nowszą dostawę z partii wyprodukowanej wcześniej niż ta, którą już masz. Przy czystym FIFO wydasz starszą dostawę, a nowsza, z krótszą datą, zostanie na półce i może się przeterminować. FEFO patrzy na datę na opakowaniu, nie na datę przyjęcia.

Dlaczego daty ważności mają znaczenie prawne

W przypadku żywności, w tym suplementów diety, data ważności jest obowiązkowym elementem oznakowania. Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 w art. 9 ust. 1 lit. f wymaga podania daty minimalnej trwałości albo terminu przydatności do spożycia. Art. 24 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że po upływie terminu przydatności do spożycia środek spożywczy jest uznawany za niebezpieczny.

W kosmetykach zasady są inne. Według art. 19 ust. 1 lit. c rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 datę minimalnej trwałości podaje się na produktach, których trwałość nie przekracza 30 miesięcy. Przy dłuższej trwałości opakowanie pokazuje okres, w jakim produkt jest bezpieczny po otwarciu (symbol otwartego słoiczka z liczbą miesięcy). Dla FEFO w sklepie z kosmetykami oznacza to, że datę ważności śledzisz głównie przy produktach o krótszej trwałości.

Co FEFO oznacza w praktyce sklepu

  • Przy przyjęciu dostawy zapisz datę ważności i numer partii (np. na etykiecie półki albo w arkuszu przyjęć), a nie tylko liczbę sztuk.
  • Na półce stawiaj z przodu partię z najkrótszą datą, nawet jeśli przyszła później.
  • Przy zwrotach sprawdź datę na zwróconej sztuce i odłóż ją do właściwej partii, a nie na front półki.
  • Raz w tygodniu lub miesiącu przejrzyj partie, którym zostało mniej niż ustalony próg (np. 3 miesiące), i zdecyduj o promocji albo wyprzedaży, zanim towar straci wartość.

Najwięcej uwagi wymagają produkty o dużej wartości i wolnej rotacji, bo to one najdłużej leżą. Do ich wskazania przydaje się analiza ABC zapasów.

LIFO - czym jest i dlaczego w e-commerce rzadko ma sens fizycznie

LIFO (Last In, First Out, „ostatnie weszło, pierwsze wyszło”) to zasada, według której jako pierwszy wychodzi towar przyjęty najpóźniej. Fizycznie LIFO sprawdza się przy towarze, który się nie starzeje i jest składowany „na stos”: kruszywo, materiały budowlane, palety w regałach wjezdnych, gdzie wjazd i wyjazd są z tej samej strony.

W typowym sklepie internetowym fizyczne LIFO jest ryzykowne. Najstarsze sztuki zostają na dnie, a po kilku miesiącach okazuje się, że część zapasu ma stare opakowanie, nieaktualną instrukcję albo krótką datę. Jeśli w Twoim magazynie „samo wychodzi” LIFO, bo nowa dostawa ląduje z przodu półki, to zwykle sygnał, że warto zmienić sposób odkładania towaru.

W księgowości LIFO jest dopuszczone przez polską ustawę o rachunkowości (art. 34 ust. 4 pkt 3), ale nie występuje w Międzynarodowych Standardach Rachunkowości. MSR 2 „Zapasy” dla towarów zamiennych przewiduje FIFO albo średnią ważoną, a dla towarów, które zwykle nie są zamienne, szczegółową identyfikację.

FIFO, FEFO i LIFO - porównanie w tabeli

Najkrótsza odpowiedź: FIFO to metoda domyślna, FEFO jest standardem praktyki przy towarze z datą ważności, a LIFO ma sens fizycznie tylko przy towarze, który się nie starzeje.

CechaFIFOFEFOLIFO
Co wychodzi pierwszeNajwcześniej przyjęta dostawaPartia z najkrótszą datą ważnościNajpóźniej przyjęta dostawa
Czego wymaga w magazynieDaty przyjęcia, dostępu do starszej partiiDaty ważności i numeru partii przy każdej dostawieNiczego poza odkładaniem „na wierzch”
Typowy asortyment w e-commerceOdzież, elektronika, akcesoria, książkiSuplementy, żywność, kosmetyki, karma, chemiaTowar trwały, sypki, budowlany
Metoda wyceny w ustawie o rachunkowościTak (art. 34 ust. 4 pkt 2)Nie, to wyłącznie zasada rotacjiTak (art. 34 ust. 4 pkt 3)
Główne ryzykoPrzeterminowanie, gdy dostawy przychodzą z różnymi datamiBłędy przy braku ewidencji partiiZaleganie i starzenie się najstarszych sztuk

Metody wyceny rozchodu według art. 34 ustawy o rachunkowości

Ustawa o rachunkowości wymienia cztery metody ustalania wartości rozchodu zapasów, gdy ten sam towar kupiono po różnych cenach. Zgodnie z art. 34 ust. 4 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 522) są to:

  1. ceny przeciętne - średnia ważona cen danego składnika (często nazywana AVCO),
  2. FIFO - rozchód wyceniany kolejno po cenach składników nabytych najwcześniej,
  3. LIFO - rozchód wyceniany kolejno po cenach składników nabytych najpóźniej,
  4. szczegółowa identyfikacja rzeczywistych cen składników, które dotyczą ściśle określonych przedsięwzięć, niezależnie od daty zakupu.

Wybraną metodę zapisuje się w dokumentacji zasad (polityki) rachunkowości, którą zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy jednostka musi mieć m.in. w zakresie metod wyceny aktywów i ustalania wyniku finansowego. Art. 34 ust. 2 dodaje, że ceny stosowane do wyceny zapasu na dzień bilansowy nie mogą być wyższe od cen sprzedaży netto. Te przepisy dotyczą firm prowadzących księgi rachunkowe. Jeśli rozliczasz się na podatkowej księdze przychodów i rozchodów albo ryczałtem, ustal z księgowym, jak w Twoim przypadku wycenia się towar.

Inne skróty spotykane w internecie, takie jak LOFO (najpierw najtańszy zakup) czy HIFO (najpierw najdroższy), nie należą do metod wymienionych w art. 34 ust. 4.

Jak obliczyć metodą FIFO - przykład sklepu z suplementami

Przykład pokazuje jeden produkt (suplement w proszku) i trzy dostawy po rosnących cenach. Druga dostawa ma krótszą datę ważności niż pierwsza, co w sklepach z suplementami zdarza się regularnie. Sklep sprzedaje w czerwcu 220 sztuk po 79 zł netto, czyli uzyskuje 17 380 zł przychodu netto.

DostawaIlośćCena zakupu nettoWartośćData ważności
1 marca100 szt.40,00 zł4 000,00 zł06.2027
15 kwietnia150 szt.44,00 zł6 600,00 zł03.2027
20 maja100 szt.46,00 zł4 600,00 zł01.2028
Razem350 szt.-15 200,00 zł-

Tak wygląda koszt sprzedanych 220 sztuk przy różnych metodach. Wszystkie kwoty policzyliśmy programem, a w każdym wierszu koszt sprzedaży i wartość zapasu sumują się do 15 200 zł.

MetodaZ których dostaw liczony jest rozchódKoszt sprzedanych towarówWartość zapasu (130 szt.)Marża brutto
FIFO (wycena)100 szt. × 40 zł + 120 szt. × 44 zł9 280,00 zł5 920,00 zł8 100,00 zł (46,6%)
Średnia ważona (wycena)220 szt. × 43,4286 zł9 554,29 zł5 645,71 zł7 825,71 zł (45,0%)
LIFO (wycena)100 szt. × 46 zł + 120 szt. × 44 zł9 880,00 zł5 320,00 zł7 500,00 zł (43,2%)
FEFO (fizyczne wydanie, gdyby wyceniać po rzeczywistych partiach)150 szt. × 44 zł + 70 szt. × 40 zł9 400,00 zł5 800,00 zł7 980,00 zł (45,9%)

Źródło: obliczenia własne na przykładowych danych; katalog metod wyceny według art. 34 ust. 4 ustawy o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522), https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000522

Co pokazuje ten przykład

  • Przy rosnących cenach FIFO daje najniższy koszt sprzedaży i najwyższą marżę, a LIFO odwrotnie. Różnica między nimi to 600 zł na jednym produkcie w jednym miesiącu.
  • Fizycznie sklep wydał towar według FEFO: najpierw całą partię z 15 kwietnia (data 03.2027), potem 70 sztuk z 1 marca. Gdyby wyceniać dokładnie te sztuki, koszt wyniósłby 9 400 zł.
  • Księgowość nadal może wyceniać rozchód metodą FIFO (9 280 zł). Wycena według art. 34 ust. 4 pkt 2 zakłada kolejność cen zakupu, a nie śledzi, która fizyczna sztuka trafiła do paczki. Tę różnicę warto znać, żeby nie szukać błędu tam, gdzie go nie ma.
  • Średnią ważoną w przykładzie liczymy dla wszystkich trzech dostaw, bo sprzedaż nastąpiła po ostatniej z nich. W praktyce program księgowy przelicza średnią po każdej dostawie.

Którą metodę wybrać w sklepie internetowym

Wybór zależy od tego, co sprzedajesz, i jest osobny dla magazynu i dla księgowości. W magazynie pytanie brzmi: czy towar ma datę ważności albo traci wartość z czasem? W księgowości: jaką metodę przyjęła polityka rachunkowości i czy jest ona stosowana konsekwentnie.

  • Towar bez daty ważności, sezonowy lub modowy (odzież, obuwie, elektronika, akcesoria): w magazynie FIFO.
  • Towar z datą ważności (suplementy, żywność, kosmetyki o trwałości do 30 miesięcy, karma): w magazynie FEFO, a przy równych datach FIFO.
  • Towar trwały, bez znaczenia kolejności: w magazynie kolejność może wynikać z ergonomii, ale okresowo warto „zerować” stare sztuki.
  • Wycena: metodę (FIFO, średnia ważona, LIFO, szczegółowa identyfikacja) ustala polityka rachunkowości. Zmiana metody w trakcie roku to temat do omówienia z księgowym, nie decyzja operacyjna magazynu.

Kolejność wydawania wpływa też na to, ile kosztuje Cię towar, który leży za długo. Przeterminowane i niechodliwe sztuki to bezpośredni składnik, przez który rosną koszty magazynowania.

Najczęstsze błędy przy FIFO i FEFO

  • Utożsamianie FIFO magazynowego z wyceną FIFO. To, że księgowość wycenia rozchód metodą FIFO, nie zwalnia z pilnowania dat ważności na półce.
  • Ewidencja samej liczby sztuk. Bez daty ważności i numeru partii przy przyjęciu FEFO nie jest możliwe, a przy reklamacji nie ustalisz, z której dostawy pochodziła sztuka.
  • Nowa dostawa na froncie półki. To najprostsza droga do niezamierzonego LIFO.
  • Zwroty odkładane „gdziekolwiek”. Zwrócona sztuka z krótką datą schowana za świeżą dostawą wróci do obiegu dopiero wtedy, gdy będzie za późno.
  • Błędne przykłady w internecie. W jednym z popularnych opracowań przykład FIFO podaje wartość dostawy 20 kg po 50 zł jako 100 zł zamiast 1 000 zł. Sprawdzaj obliczenia, zanim oprzesz na nich arkusz.

FIFO i FEFO a magazyn w platformie sprzedażowej

Kolejność wydawania i wycena to jedno, a zgodność stanów to drugie. Zanim zaczniesz pilnować partii, upewnij się, że liczba sztuk w sklepie i na marketplace'ach pochodzi z jednego źródła, bo bez tego żadna metoda nie zadziała. Jak dobrać do tego program magazynowy i kiedy wystarczy magazyn wbudowany w platformę, opisujemy w osobnym przewodniku.

W ShopDepot jeden stan magazynowy obsługuje sklep i podłączone marketplace'y, a każda zmiana trafia automatycznie do wszystkich kanałów. Kolejność partii i daty ważności przy FEFO prowadzisz na półce lub w narzędziu magazynowym, które je ewidencjonuje, a wycenę rozchodu w programie księgowym.

Gotowy, by sprzedawać wszędzie?

Otwórz sklep w kilka minut i podłącz platformy sprzedażowe - 14 dni za darmo.

14 dni za darmo Załóż sklep